Eczanelerimizde Klinik Eczacılık Uygulamalarını Nasıl Hayata Geçirebiliriz?

              

Klinik Eczacılığın ana konusu; hasta ,ilaç ve farmasotik bakımdır.

Klinik Eczacılığın tanımı, American Collage of Clinical Pharmacy tarafından “Eczacılığın icra edildiği her alanda akılcı ilaç kullanımı bilim ve uygulaması ile ilgilenen eczacılık alanı” olarak tanımlamıştır.(1)

Avrupa Klinik Eczacılık Derneği ise Klinik Eczacılığı “tıbbi ürün ve cihazların akılcı ve uygun kullanımını geliştirme ve yayma aktivitelerini ve hizmetlerini tanımlayan sağlık uzmanlığı” olarak tanımlamıştır.(1)

Klinik Eczacılık kavramı çoğunlukla hastane şartlarında yapılan uygulamaları çağrıştırsa da lisans ve yüksek lisans düzeyinde üst eğitim almış eczane eczacıları da belli şartlarda hasta odaklı olarak çalışmalar yapabilirler.

Günümüzde eczacılık hasta odaklı olmak zorundadır ve farmasotik bakım azami dikkat edilmesi gereken bir konu haline gelmiştir. Farmasotik bakım Hepler tarafından şöyle tanımlanmıştır: ”Hastaların yaşam kalitesini artıracak terapotik sonuçlara ulaşmasında eczacının aldığı mesleki sorumluluktur.”

Serbest eczacılar olarak aldığımız klinik eczacılık eğitimleri sonucunda hasta takibini, hastanın yeterli terapotik sonuca ulaşabilmesini ve hasta uyuncu için gerekli çalışmaları hastanın yararına olan tüm bilgi ve becerilerimizi kullanarak yapabiliriz. Bu hizmetlerin sağlık maliyetini azalttığı, terapotik sonuçları ve hasta memnuniyetini arttırdığını çeşitli çalışmaların sonuçlarında görebilmekteyiz.

Eczanelerimiz de bu görevleri nasıl yerine getirebiliriz?

Öncelikle yapılacak iş hastaya sorular sorarak anamnez almaktır. Hastanın kullandığı ilaçlar hakkında bilgi edinmek, tedavisi sırasında kullanacağı ilaçları hakkında danışmanlık yapmak, hastanın ilaç konusunda aydınlatılması ve eğitilmesi, ilaçların istenmeyen etkilerinin belirlenmesi ve önlenmesi, aynı şekilde olası ilaç etkileşimlerinin belirlenmesi önleyici tedbirlerin alınması gibi hasta odaklı eczacılık uygulamaları yapabiliriz.

Klinik Eczacılık konusunda ülkemizde serbest eczanelerde verilen hizmetlerle ilgili birçok çalışmaya rastlayabiliriz. Bu çalışmaların çoğunda serbest eczacıların kronik hastalığı olan hastalarda ilaç kaynaklı problemleri saptadığı ve bunların ortadan kaldırılması için çözümler ürettiği görülmektedir. Eczacıların düzenli olarak takip ettikleri kronik hastalarına yaşam tarzı değişiklikleri, hastalıkları ve ilaçları ile ilgili hasta eğitimi vererek hastanın ilaç bilgisini, tedavi uyuncunu ve terapotik başarı sonucunu artırdıkları gösterilmiştir. (2)

Serbest eczanelerde klinik eczacılık uygulamaları, toplumda daha sık görülen diyabet, hipertansiyon ve astım gibi kronik hastalığı olan kişiler için yapılabilir. Bir diyabet hastasına, ilacın doğru dozda ve doğru zamanda kullanımını anlatarak, kan şekerini kendi kendine ölçebilmesi ve sonuçlarını yorumlayabilmesini öğreterek, bu tip bir hasta için ayak bakımının öneminden bahsederek bu uygulamaları yapabiliriz. Yine aynı şekilde astım hastasına, inhalerin hangi dozda nasıl kullanacağını anlatmak, ilaca bağlı olarak kullanım sonrasında dikkat etmesi gereken durumlar, acil durumda yapılması gerekenler anlatılabilir.

İzlenmesi gereken bazı grup ilaçlar (örn: antikoagülanlar) için hastanın takip edilmesi, çoğu ilaç ile yüksek oranda etkileşime girme riski hakkında bilgilendirilmesi yapılabilir.

Polifarmasinin sıklık ile problem çıkarma riski olan geriatrik hastalar da klinik eczacılık eğitimi almış serbest eczacının izlemesi gereken hasta gruplarındandır.

Unutmamalıyız ki ülkemizde sosyoekonomik ve eğitim durumu fark etmeksizin sağlık problemlerinde ilk başvurulan kurum büyük çoğunlukla eczanelerdir. Meslek içi eğitimlerimiz ile güncel bilgileri takip ederek hasta odaklı tedavinin bir parçası olabiliriz. Hasta-ilaç-farmasötik bakım üçgeninde en önemli iş biz eczacılara düşmektedir.

Eğitimle kalın, sağlıkla kalın…

Ecz. Ebru Acar

(1)Klinik eczacılık derneği web sitesi www.klinikecza.org (erişim tarihi 18/12/2017)

(2)Dr.Ecz.Betül Okuyan,Doç.Dr.Mesut Sancar,Prof.DR.Fikret Vehbi İzzettin. İlaç Haber Aktüel, 25:10(2011)

Comments are closed.